Parafia rzymskokatolicka pw. św. Michała Archanioła w Czaczu należy do Archidiecezji Poznańskiej i do dekanatu śmigielskiego.12 Czacz leży w gminie Śmigiel, w powiecie kościańskim, około 3 km od Śmigla.3 Proboszczem jest od 1 sierpnia 2026 roku ks. Robert Bach.4
Parafia ma ponad sześćset lat - pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1401 roku.5 Więcej o jej dziejach piszemy na stronie „Historia parafii”.
Dekanat
Dekanat śmigielski tworzy dziś 11 parafii: w Bronikowie, Buczu, Czaczu, Górce Duchownej, Radomicku, Starym Bojanowie, Starym Białczu, dwie w Śmiglu, w Wilkowie Polskim i we Wonieściu.6 W 1510 roku parafia w Czaczu należała do dekanatu kościańskiego.7 Dekanat śmigielski istniał już na pewno w 1921 roku - dziekanem śmigielskim został wtedy proboszcz z Czacza, ks. Józef Marciniak.8
Miejscowości
Do parafii należą:
- Czacz,
- Nadolnik,
- Czaczyk,
- Przysieka Polska,
- Brońsko.
Te miejscowości wymieniają ogłoszenia o kolędzie, procesjach i nabożeństwach w parafii.910 Czacz, Brońsko i Przysieka Polska należały do parafii już w 1510 roku.11
Kościół i kaplice
- Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła w Czaczu - zabytek wpisany do rejestru zabytków.12 Jego historię i wyposażenie opisujemy na stronie o kościele.
- Kaplica na cmentarzu parafialnym.13
Na terenie parafii stoją też krzyże i figury przydrożne, przy których parafianie odprawiają nabożeństwa majowe i modlitwy o dobre urodzaje, m.in. figura Najświętszego Serca Pana Jezusa przy ulicy Generała Augusta Emila Fieldorfa w Czaczu.1415
Parafia obchodzi dwa odpusty: ku czci Matki Bożej Szkaplerznej w lipcu i ku czci patrona, św. Michała Archanioła, we wrześniu.1617
Cmentarz parafialny
Cmentarz w Czaczu jest cmentarzem parafialnym. Zarządza nim parafia, a nadzór i administrację sprawuje proboszcz. Zasady korzystania z cmentarza określa regulamin cmentarza parafialnego.18
Na cmentarzu spoczywają m.in. uczestnicy Powstania Wielkopolskiego - ich groby oznaczono w latach 2017-2021 pamiątkowymi tablicami i Krzyżami Powstania Wielkopolskiego.1920 Pochowany jest tu też ks. Milan Kwiatkowski, proboszcz z lat 1947-1979.21 Przy samym kościele są groby dawnych proboszczów, m.in. ks. Jana Wiśniewskiego i ks. Józefa Marciniaka, oraz ostatnich przedwojennych właścicieli Czacza, Ludwiki i Jana Żółtowskich.22
Przypisy
- „Parafie - Dekanat: Śmigielski”, Archidiecezja Poznańska, archpoznan.pl, dostęp 20.11.2026. ↑
- „Ogłoszenia parafialne 20 Niedziela Okresu Zwykłego - 14.08.2016”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, 2016, parafiaczacz.pl, dostęp 20.11.2026: „W tym roku nasza parafia reprezentuje dekanat śmigielski na dożynkach archidiecezjalnych”. ↑
- „Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu”, cz. I, hasło „Czacz”, wersja internetowa: Instytut Historii PAN, slownik.ihpan.edu.pl; „Czacz (województwo wielkopolskie)”, Wikipedia, pl.wikipedia.org, dostęp 20.11.2026. ↑
- „Ogłoszenia parafialne - 26.07.2026 r.”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, 2026, parafiaczacz.pl; „Parafia pw. św. Michała Archanioła”, Archidiecezja Poznańska, archpoznan.pl, dostęp 20.11.2026. ↑
- „Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu”, hasło „Czacz”, pkt 1 i 5, slownik.ihpan.edu.pl; „O parafii”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, b.d., parafiaczacz.pl, dostęp 20.11.2026. ↑
- „Parafie - Dekanat: Śmigielski”, Archidiecezja Poznańska, archpoznan.pl, dostęp 20.11.2026. Artykuł „Dekanat śmigielski” w Wikipedii wymienia 10 parafii (bez Bronikowa). ↑
- „Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu”, hasło „Czacz”, pkt 1 (za „Liber beneficiorum” abp. Jana Łaskiego), slownik.ihpan.edu.pl, dostęp 20.11.2026. ↑
- „Józef Marciniak”, w: „Wielkopolscy Księża od XVIII do XX wieku”, Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne „Gniazdo”, wtg-gniazdo.org, dostęp 20.11.2026 („od 23.12.1921 dziekanem śmigielskim”). ↑
- „Proponowany plan kolędy 2025 - 2026”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, 2026, parafiaczacz.pl; „Kolęda - Anno Domini 2020/21”, tamże, 2021, parafiaczacz.pl, dostęp 20.11.2026 (Czacz, Nadolnik, Czaczyk, Przysieka Polska). ↑
- „Nabożeństwa majowe 2011 r.” i „Procesje błagalne o dobre urodzaje - maj 2013 roku”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, 2011 i 2013 (Brońsko, Czaczyk, Przysieka Polska); „Polegli na wojnie z parafii Czacz 1914 - 1918”, tamże, 2018, parafiaczacz.pl, dostęp 20.11.2026. Pełną urzędową listę miejscowości trzeba jeszcze potwierdzić w kancelarii. ↑
- „Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu”, hasło „Czacz”, pkt 5, slownik.ihpan.edu.pl, dostęp 20.11.2026 („do par.: Cz., Brońsko i Przesieka Polska [dziś Przysieka Polska]”). ↑
- „kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła”, Czacz, Zabytek.pl (Narodowy Instytut Dziedzictwa), zabytek.pl, dostęp 20.11.2026 („Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków”). ↑
- „Remont kaplicy na cmentarzu”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, b.d., parafiaczacz.pl, dostęp 20.11.2026. ↑
- „Nabożeństwa majowe 2011 r.”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, 2011: „W miesiącu maju zgodnie z wiekową tradycją parafianie odprawiają przy figurach i krzyżach nabożeństwa majowe”. ↑
- „Modlitwy o dobre urodzaje - Czacz” i „Różaniec za Polskę”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, b.d. (ok. 2019-2022). ↑
- „Abp Stanisław Gądecki - odpust Matki Bożej Szkaplerznej”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, 2018, parafiaczacz.pl (15 lipca 2018 r.); także „Odpust Matki Bożej Szkaplerznej 2011 r.” i „… 2012 r.”, tamże, dostęp 20.11.2026. ↑
- „Odpust Michała Archanioła Patrona Parafii 2016 r.”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, 2016. Wspomnienie św. Michała Archanioła przypada 29 września; dokładny termin odpustu w danym roku podają ogłoszenia parafialne. ↑
- „Regulamin cmentarza parafialnego”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, b.d., dostęp 20.11.2026. ↑
- „Kolejni powstańcy upamiętnieni na cmentarzu w Czaczu”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, 2017, parafiaczacz.pl; „Powstańcy Wielkopolscy pochowani na cmentarzu w Czaczu”, tamże, b.d., parafiaczacz.pl, dostęp 20.11.2026. ↑
- „Walczyli o wolną Polskę - Powstańcy Wielkopolscy”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, 2021, parafiaczacz.pl, dostęp 20.11.2026. ↑
- Jan Pawicki, „Początek okupacji hitlerowskiej w Śmiglu we wspomnieniach ks. Milana Kwiatkowskiego”, „Wiadomości Śmigielskie” 8/2014, przedruk: Centrum Kultury w Śmiglu, ck-smigiel.pl, dostęp 20.11.2026. ↑
- „O parafii”, dawna strona parafii parafiaczacz.pl, b.d., parafiaczacz.pl; o grobie ks. Wiśniewskiego na cmentarzu przykościelnym także: „Jan Wiśniewski”, w: „Wielkopolscy Księża od XVIII do XX wieku”, WTG „Gniazdo”, wtg-gniazdo.org, dostęp 20.11.2026. ↑